Phương trình tóm tắt phát hiện lớn nhất trong sự nghiệp của giáo sư Hawking về hố đen. Ảnh: Independent.
Trước khi qua đời ở tuổi 76, giáo sư Stephen Hawking đã bày tỏ ý nguyện về dòng chữ ông muốn khắc trên bia mộ. Đó là phương trình hàm chứa mọi phần quan trọng nhất từ phát hiện lớn nhất trong sự nghiệp của ông. Phương trình mô tả ngắn gọn giả thuyết hố đen không hoàn toàn là màu đen mà phát ra ánh sáng mang tên bức xạ Hawking, theo Independent.
Phát hiện đột phá của giáo sư Hawking không chỉ giúp con người có thêm cách hiểu mới về hố đen mà cả cách vũ trụ phát triển và thay đổi theo thời gian. Phương trình được trình bày chỉ với một vài ký tự như dưới đây:
Chữ S ở vế trái của phương trình là entropy, một phần phức tạp nhưng không thể thiếu của hố đen, có thể hiểu như thước đo mức độ mất trật tự của một hệ thống. Đôi khi, ký hiệu này được viết kèm chữ "BH" nhỏ ở bên cạnh, viết tắt cho họ của giáo sư Hawking và Jacob Bekenstein, một nhà khoa học khác có nhiều đóng góp giúp con người hiểu rõ hơn về hố đen.
Phần còn lại của phương trình là những đại lượng cần thiết để tính toán entropy. Ký hiệu h là hằng số Planck rất quan trọng trong cơ học lượng tử; G là hằng số Newton, được sử dụng để đại diện cho lực hấp dẫn; A là vùng chân trời sự kiện; c là vận tốc ánh sáng nổi tiếng trong công thức của Albert Einstein; k là hằng số Boltzmann thể hiện quan hệ giữa năng lượng và nhiệt độ
Phương trình có vẻ hơi phức tạp. Tuy nhiên, giáo sư Hawking đã đưa ra một giải thích vô cùng đơn giản về quá trình ông rút ra công thức này.
"Tôi băn khoăn liệu có thể tồn tại những nguyên tử, trong đó hạt nhân là một hố đen nguyên thủy tí hon, hình thành trong vũ trụ thuở sơ khai hay không?", giáo sư Hawking viết nhân kỷ niệm sinh nhật lần thứ 60. "Để giải đáp vấn đề này, tôi nghiên cứu các trường lượng tử có thể phân tán một hố đen như thế nào. Tôi dự đoán một phần sóng tới sẽ bị hấp thụ và phần còn lại sẽ bị phân tán".
"Nhưng tôi vô cùng kinh ngạc khi nhận thấy dường như có bức xạ phát ra từ hố đen. Lúc đầu, tôi nghĩ đó hẳn là sai lầm trong khi tính toán của tôi. Nhưng tôi bị thuyết phục bức xạ này có thật bởi nó chính xác là những gì cần thiết để xác định chân trời sự kiện bằng entropy của một hố đen. Tôi muốn khắc công thức đơn giản này lên bia mộ của tôi", giáo sư Hawking chia sẻ.
Phương Hoa
Stephen Hawking sẽ được chôn cất cạnh Darwin và Newton (21/3)
____________________
Ý kiến bạn đọc
Dễ hiểu thật mà bạn.
Trong phương trình đó có mặt đủ 4 hằng số quan trọng nhất là h, c, G và k.
Nó cho biết hai thứ: một là, kích thước lỗ đen chỉ có tăng chứ ko bao giờ giảm. Hai là, mọi lỗ đen đều có nhiệt độ (do đó đều có thể bức xạ, mà nếu thu được bức xạ này thì đồng nghĩa hố đen thực sự tồn tại)
Nó cũng cho biết muốn nghiên cứu lỗ đen bạn phải là chuyên gia trong 4 lĩnh vực quan trọng nhất, lớn nhất của vật lý: lượng tử, tương đối, hấp dẫn và nhiệt động lực.
Messiah Lionel
Oh, hoá ra cũng đơn giản quá, giải phương trình về hố đen sẽ ra kết quả tối tăm mặt mũi !
binlathai
Chưa giải đã tối tăm mặt mũi rồi bạn. Họ mới có điều kiện để giải. Còn chúng ta thì...
Khó quá bỏ qua đi. Thôi ăn cơm tiếp, bạn làm tôi rơi hết cả cơm...
Sea Eagle
Sau này trước khi chết, di nguyện của tôi khắc lên bia mộ 4 chữ: kiếm cơm rất khó
George Le
Einstein có E= mc2 . Tôi có phương trình N = nt^2 . Trong đó n là số nợ quá khứ . N số nợ hiện tại và t là thời gian
Đỗ Chính Choảnh
Ai học về Vật lý hạt nhân sẽ hiểu hết các đại lượng trong công thức của giáo sư, chỉ trừ A : vùng chân trời thì xác định thế nào nhỉ
Anh Vũ
A là cái ranh giới giữa hố đen và phần còn lại đó.
Lưu Xuân Trường
Mình giải đc rồi, hi vọng có ai liên lạc
Chu Gia Văn Thái
Vâng người hành tinh khác sẽ alo^(gọi điện) với bác - yên tâm mà đợi
Xuan
Hiểu chết liền
Thiện
Thật là đơn giản một cách khó hiểu...
dohieuson
Vẫn dễ hiểu hơn vợ em
Hai Nguyen Ho
Đó đây
2026-10-22 - Tạm giữ nam sinh hành hung cô giáo ngay trong lớp học ở Hà Nội - VTV.vn - Liên quan đến vụ nam sinh hành hung cô giáo ngay trong lớp học tại Hà Nội, cơ quan công an đã tạm giữ nam sinh để phục vụ công tác điều tra, làm rõ vụ việc.
Theo đó, nam sinh này cùng một số học sinh khác không làm bài tập về nhà nên bị cô giáo nhắc nhở và yêu cầu đứng lên. Trong quá trình này, nam sinh mất bình tĩnh, dẫn đến hành vi hành hung cô giáo.
2026-10-19 - Chúa trên thập tự ngã xuống đập vào đầu 1 linh mục đang làm lễ - LM Công giáo Patricio Alfredo Sánchez Molinari đã tử vong vào thứ Bảy, ngày 18 tháng 10 năm 2026, khi một cây thánh giá bằng gỗ lớn đổ ập vào đầu ngài trong một buổi Thánh lễ được phát trực tuyến
2026-10-11 - Toàn cảnh vụ thảm án khiến ba mẹ con tử vong ở Đồng Nai - Sau khi chia tay, Nguyễn Đức Anh mang dao tìm đến nhà người yêu cũ để trả thù. Không vào được nhà, Đức Anh trèo sang tấn công gia đình hàng xóm khiến 3 người tử vong, 1 người bị thương nặng.
2026-10-10 - Chào mừng giải phóng Thủ đô: Đại tiệc pháo hoa nghệ thuật và trải nghiệm đỉnh cao - Hướng tới kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 – 10/10/2026), Hà Nội sẽ trở thành tâm điểm rực rỡ với chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và du lịch quy mô lớn.
Điểm nhấn được chờ đợi là màn trình diễn pháo hoa nghệ thuật tầm cao kết hợp âm nhạc bùng nổ vào đêm 10/10
2026-10-10 - Trump trừng phạt Tòa Hình Sự Quốc Tế sau khi cựu chánh án đoạt Nobel Hòa Bình - Ngoại Trưởng Marco Rubio tuyên bố Mỹ sẽ ngăn cấm giao dịch với ICC, cắt nguồn lực và hạn chế khả năng hoạt động của tòa nhằm bảo vệ công dân Mỹ trước những cuộc truy tố
Thủ Tướng Benjamin Netanyahu (phải) của Israel trao cho Tổng Thống Donald Trump lá thư mà ông gửi tới Ủy Ban Giải Nobel Hòa bình để đề cử ông Trump cho giải thưởng này tại Toà Bạch Ốc vào Tháng Bảy, 2025.
2026-10-03 - Một thảm họa hàng không xém đã xảy ra vì "cơ phó" được nhận xét là cuồng tín - Cơ phó người Oman của hãng hàng không Flydubai đã dùng hung khí tấn công cơ trưởng nhằm giành quyền kiểm soát buồng lái khi đang trong chuyến bay sáng 30/9 từ Dubai, (UAE) đến Tel Aviv, Israel.
"Hành vi của anh ta rất kỳ lạ. Anh ta hay thực hiện các nghi lễ tôn giáo không giống ai tại chỗ làm, cầu nguyện suốt ngày và từ chối bắt tay với phụ nữ".